Raporty

Otłuszczenie i uformowanie tusz pozyskanych od młodego bydła opasowego
Raport z badań*
Zenon Nogalski, Paulina Pogorzelska-Przybyłek, Zofia Wielgosz-Groth, Monika Sobczuk-Szul, Cezary Purwin, Rafał Winarski
 

Otłuszczenie i uformowanie tusz pozyskanych od młodego bydła opasowego
Raport z badań*
1Zenon Nogalski, 1Paulina Pogorzelska-Przybyłek, 1Zofia Wielgosz-Groth, 1Monika Sobczuk-Szul, 2Cezary Purwin, 3Rafał Winarski
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, 1Katedra Hodowli Bydła i Oceny Mleka, 2Katedra Żywienia Zwierząt i Paszoznawstwa, 3Katedra Towaroznawstwa i Przetwórstwa Surowców Zwierzęcych
WSTĘP I CEL: Mięso wołowe posiada dużą wartość odżywczą i dietetyczną. Główną w Polsce bazą pozyskiwania wołowiny są stada użytkowane mlecznie. Zwiększenie produkcji mięsa wołowego oraz poprawa jego jakości może nastąpić poprzez wykorzystanie w opasie mieszańców mięsnych, otrzymywanych w drodze krzyżowania towarowego. Istotny jest dobór rasy mięsnej wykorzystywanej do produkcji materiału opasowego. Na jej wybór wpływ mają głównie warunki glebowo-klimatyczne oraz system i zakładany cel produkcji. Aby krzyżowanie wiązało się z uzyskaniem zamierzonych efektów, powinno być poprzedzone poznaniem potencjału produkcyjnego mieszańców. Wobec intensywnej pracy hodowlanej w większości ras mięsnych, ich możliwości wykorzystania w produkcji mieszańców mięsnych na bazie jałówek i krów mlecznych powinny być weryfikowane. Rasy hereford, limousine i charolaise, różniące się wczesnością osiągania dojrzałości rzeźnej, różnie oddziałują na wartość rzeźną mieszańców uzyskanych z ich udziałem.
Celem podjętych badań było określenie wpływu genotypu i płci opasanych zwierząt na otłuszczenie i uformowanie pozyskanych od nich tusz. Przyjęto założenie, że o ile można przewidzieć większe otłuszczenie u jałówek i wolców w porównaniu do buhajków, to różnice w otłuszczeniu buhajków i wolców między poszczególnymi mieszańcami należy sprawdzić.
MATERIAŁ I METODY: W pracy oceniano wartość rzeźną 87 sztuk młodego bydła opasowego. Były to mieszańce mięsne pochodzące z krzyżowania krów rasy polskiej holsztyńsko-fryzyjskiej (Phf) z buhajami ras charolaise (CH), limousine (LIM) i hereford (HH). W krzyżowaniu wykorzystano nasienie pochodzące od 6 buhajów rasy CH, 7 LIM i 5 HH. Cielęta skupiono w wieku 2-4 tygodni, odchowano i poddano opasowi. W półintensywnym opasie do 540 dnia życia wykorzystywano pasze dominujące w żywieniu bydła opasowego w regionie Polski północno-wschodniej. Zwierzęta żywiono kiszonką z traw do woli, którą uzupełniano mieszanką treściwą. W skład paszy treściwej wchodziły: śruta z pszenżyta i poekstrakcyjna śruta rzepakowa. Po zakończonym opasie zwierzęta przewożono do oddalonego o 85 km zakładu mięsnego, gdzie ubijano je wg obowiązującej technologii. Łącznie ubito 33 buhajki, 40 wolców i 14 jałówek (jałówki wyłącznie Phf x LIM). Oceniono ich umięśnienie (uformowanie tuszy) i otłuszczenie wg systemu EUROP oraz obliczono wskaźnik wydajności rzeźnej (masa tuszy x 100%/masa przed ubojem). Wyniki oceny EUROP (E+, E , E-, U+, U, U-, ..) wyrażono w skali od 1 do 15 (5 klas x 3 podklasy).
Tabela 1. Wyniki oceny otłuszczenia i uformowania tusz mieszańców mięsnych

Płeć Phf x Lim Phf x CH Phf x HH
x ± SE n x ± SE n x ± SE n
Masa ciała przed ubojem
buhajki 524,6 ± 14,57a 13 504,1 ± 19,62 12 488,5 ± 19,02 8
wolce 519,3 ± 18,85a 16 505,0 ± 23,0 11 521,0 ± 17,27 13
jałówki 467,9 ± 12,63b 14 - - - -
Wydajność rzeźna
buhajki 58,00 ± 0,40A 13 57,42 ± 0,60a 12 56,59 ± 0,37a 8
wolce 56,98 ± 0,33 16 55,04 ± 0,32b 11 54,12 ± 0,41b 13
jałówki 54,97 ± 0,36B 14 - - - -
Uformowanie tuszy
buhajki 8,31 ± 0,33 13 7,92 ± 0,31 12 7,75 ± 0,16 8
wolce 8,56 ± 0,39 16 8,54 ± 0,34 11 8,69 ± 0,41 13
jałówki 8,71 ± 0,37 14 - - - -
Otłuszczenie tuszy
buhajki 4,54 ± 0,39A 13 5,00 ± 0,43 12 4,63 ± 0,42a 8
wolce 6,50 ± 0,58 16 6,09 ± 0,69 11 7,23 ± 0,54b 13
jałówki 7,93 ± 0,44B 14 - - - -
Ocena uformowania tuszy wg EUROP: 1-15 pkt, gdzie 1 = E+; Ocena otłuszczenia tuszy wg EUROP: 1-15 pkt, gdzie 1 = 1-

A,B - P ≤ 0,01; a,b - P ≤ 0,05

WYNIKI: Średnia masa ciała opasów przed ubojem (po transporcie i dobowej głodówce) wynosiła 505,8 kg. Na koniec opasu średnia masa ciała wynosiła 534 kg. Uwzględniając masę urodzeniową i wiek zakończenia opasu, łatwo obliczyć, że średni przyrost masy ciała podczas odchowu i półintensywnego opasu przekraczał 900 g. Jest to dobry wynik, zważywszy na fakt, że w żywieniu stosowano głównie kiszonkę z traw, paszę objętościową dominującą w regionie Polski północno-wschodniej. Powszechnie wiadomo, że lepsze efekty w opasie uzyskuje się wykorzystując kiszonkę z kukurydzy. Na wartość masy ciała przed ubojem istotnie wpływała płeć opasów, natomiast nie wykazano statystycznego wpływu genotypu. Jałówki zgodnie z przewidywaniami były lżejsze od buhajków, średnio o 10,81% i od wolców, średnio o 9,89%. Interesujący jest brak istotnych różnic w masie końcowej między buhajkami i wolcami. Najwyższym wskaźnikiem wydajności rzeźnej charakteryzowały się buhajki, uwzględniając płeć oraz mieszańce Phf x LIM (58,00%), uwzględniając genotyp opasów. Pod względem uformowania tuszy najwyżej oceniono mieszańce Phf x HH. Przeliczona wartość oceny 8 odpowiada klasie R. W grupie buhajków najmniej otłuszczone były tusze mieszańców Phf x LIM, natomiast w grupie wolców mieszańców Phf x CH. Uwzględniając łącznie buhajki i wolce, to najmniejszym otłuszczeniem charakteryzowały się tusze mieszańców Phf x LIM. Przeliczona wartość 5 odpowiada klasie otłuszczenia 2. Uzyskane wyniki mogą ulec niewielkim zmianom, ponieważ doświadczenie jest w toku.
PODSUMOWANIE: Mieszańce Phf x LIM uzyskały korzystniejsze niż mieszańce Phf x CH i Phf x HH wyniki podstawowych cech rzeźnych. Buhajki w porównaniu z wolcami uzyskały wyższą wydajność rzeźną, a pozyskane od nich tusze były mniej otłuszczone i lepiej uformowane. Wnioski: W warunkach półintensywnego opasu, opartego głównie o pasze gospodarskie wykorzystanie do opasu cieląt mieszańców rasy polskiej holsztyńsko-fryzyjskiej i limousine gwarantuje uzyskanie wartościowszych tusz niż gdy opas będzie dotyczył mieszańców rasy Phf z buhajami rasy charolaise lub hereford.

* Raport został opracowany w ramach Projektu i zawiera wyniki realizacji Projektu
Optymalizacja produkcji wołowiny w Polsce, zgodnie ze strategią „od widelca do zagrody” współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 (POIG.01.03.01-00-204/09).

Polski

Partnerzy projektu

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego
w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka