Wychów cieląt przeznaczonych na opas

 

 

 

 

 

 

 

 

Wykonawcy: 1Zofia Wielgosz-Groth, 1Monika Sobczuk-Szul, 1Zenon Nogalski, 1Paulina Pogorzelska-Przybyłek, 2Cezary Purwin, 3Rafał Winarski
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, 1Katedra Hodowli Bydła i Oceny Mleka, 2Katedra Żywienia Zwierząt i Paszoznawstwa, 3Katedra Towaroznawstwa i Przetwórstwa Surowców Zwierzęcych

WSTĘP I CEL: Odchów cieląt, a szczególnie okres żywienia paszami płynnymi  decyduje o wzroście, rozwoju oraz przyszłej użytkowości bydła. Dlatego powinien być tak prowadzony, aby jak najszybciej przystosować zwierzęta do pobierania dużych ilości pasz objętościowych. Pomimo tego, że bydło należy do przeżuwaczy to cielę po urodzeniu trawi tak jak zwierzę monogastryczne. Dopiero wraz z wiekiem rozwija się i podejmuje właściwe funkcje czterokomorowy żołądek charakterystyczny dla przeżuwaczy. Odchów to pierwsze półrocze życia cielęcia. Jednak ze względu na nie w pełni rozwinięty żwacz i ograniczoną aktywność przewodu pokarmowego  szczególnie ważny jest okres żywienia paszą płynną. Można w tym czasie stosować systemy odchowu cieląt różniące się utrzymaniem, rodzajem stosowanej paszy płynnej oraz rodzajem i postacią fizyczną pasz stałych. Ważne jest, aby niezależnie od systemu odchowu stworzyć cielętom warunki zgodne z wymaganiami ich dobrostanu. Naturalnym sposobem odchowu jest utrzymywanie cieląt przy krowach matkach lub krowach mamkach. System ten pozwala cielętom wyrazić naturalne zachowania, wpływa na prawidłowy ich rozwój i ułatwia pracę hodowcy. Ten system odchowu praktykowany jest zwykle w chowie i hodowli bydła mięsnego. Bardzo rzadko stosuje się go przy odchowie cieląt w stadach krów mlecznych oraz odchowie cieląt o innych genotypach, przeznaczonych do opasania. Zwykle cielęta po urodzeniu są odłączane od matek i pojone preparatem mlekozastępczym podawanym bezpośrednio z wiader lub z automatycznych stacji pojenia. Biorąc pod uwagę konieczność zachowania dobrostanu zwierząt, należy przypuszczać, że system odchowu cieląt z matkami lub mamkami będzie znajdował coraz większe zastosowanie w stadach bydła mlecznego oraz przy odchowie cieląt przeznaczonych do opasania.
W ramach realizowanego projektu podjęto badania, których celem było określenie  wpływu systemu odchowu, genotypu i płci na tempo wzrostu i  masę ciała cieląt w wieku 0,5 roku.  

MATERIAŁ I METODY: Badania przeprowadzono na 240 cielętach (buhajkach, wolcach i jałówkach) pochodzących od krów rasy holsztyńsko-fryzyjskiej krytych  buhajami rasy Limousine  (PhfxLM), Charolaise (PhfxCH) lub Hereford (PhfxHH). Wszystkie cielęta pochodziły z zakupu. Przed wprowadzeniem do grupy przechodziły okres kwarantanny, gdzie pojono je z wiader ze smoczkami.  Kastracji buhajków  dokonano tuż po zakupie, metodą bezkrwawą poprzez założenie gumowej opaski. Cielęta podzielono na dwie grupy – jedną pojono preparatem mlekozastępczym z automatycznych stacji odpajania cieląt natomiast  drugą odchowywano z krowami mamkami. Mamkami były krowy rasy holsztyńsko-fryzyjskiej wybrakowane ze stada krów mlecznych. Każda mamka karmiła 2 obce cielęta.  W okresie pojenia cielęta z obu grup  miały stały dostęp do takich samych pasz - mieszanki treściwej i siana. Miały również nieograniczony dostęp do wody. Zakończenie odpajania następowało po 13 tygodniach bądź wcześniej lub później, gdy cielęta osiągnęły masę ciała: jałówki 120 kg, wolce 125 kg  a buhajki 130 kg. W okresie żywienia tylko paszami stałymiod 4 do 6 mies. życia, cielęta utrzymywano w tych samych pomieszczeniach. W tym czasie otrzymywały one sianokiszonkę z traw do woli oraz paszę treściwą. Dostęp do wody z poideł był swobodny. Cielęta ważono w odstępach dwutygodniowych. W wydzielonych grupach oceniono i porównano tempo wzrostu oraz masę ciała na zakończenie odchowu.

    

Stwierdzono, że system odchowu różnicował dobowe przyrosty masy cieląt w okresie pojenia oraz po odpojeniu, ale nie miał istotnego wpływu na masę ciała w wieku 0,5 roku i wielkość dobowych przyrostów masy ciała od urodzenia do 0,5 roku. Końcową masę ciała oraz dobowe przyrosty w okresie odchowu różnicowała kategoria odchowywanych cieląt.  Cielęta odchowywane z mamkami osiągały w okresie pojenia wyższe dobowe przyrosty masy ciała, niż pojone preparatem mlekozastępczym. Natomiast w okresie od  odłączenia do wieku 0,5 roku wyższe dobowe przyrosty osiągały cielęta pojone preparatem mlekozastępczym niż cielęta odchowywanych z mamkami.  W wieku 0,5 roku cielęta ssące mamki ważyły 185,98 kg a pojone preparatem mlekozastępczym 183,15 kg a ich średnie dobowe przyrosty w całym okresie odchowu wyniosły odpowiednio 0,809 i 0,797 kg/dzień.

Tabela 1.  Efekty odchowu cieląt mieszańców w zależności od płci  genotypu i systemu odpajania

Wyszczególnienie

System (SO)

Kategoria  (K)

Genotyp (G)

SEM

Inter-akcja

A

M

Buhajki

Wolce

Phf x LM

Phf x CH

Phf x HH

SO x K

Masa ciała w wieku 0,5 r. (kg)

183,15

185,98

185,81

183,46

185,19

183,24

184,83

2,65

**

Przyrost dobowy w okresie odpajania (kg)

0,740

0,768

0,719

0,691

0,760

0,759

0,747

0, 031

**

Przyrost dobowy  po odpoj. do 0,5 r. (kg)

0,932

0,907

0,915

0,922

0,920

0,884

0,943

0,027

-

Przyrost dobowy od urodz. do w. 0,5 r. (kg)

0,797

0,809

0,812

0,799

0,814

0,807

0,814

0,019

**

Istotność różnic

NS

NS

NS

-

 

 

Dobowe przyrosty masy w okresie odchowu i masa ciała w wieku 0,5 roku były zróżnicowane także pomiędzy kategorią cieląt i ich genotypami. Jednak istniejących różnic nie potwierdzono statystycznie. Stwierdzono natomiast statystycznie istotny wpływ na analizowane cechy interakcji system odchowu x kategoria cieląt.

PODSUMOWANIE: Uzyskane w warunkach produkcyjnych wyniki odchowu cieląt mieszańców przeznaczonych do opasania należy uznać za zadowalające. System odchowu (preparat mlekozastępczy lub krowy mamki), genotyp (Phf x LM,  Phf x CH i Phf x HH) oraz kategoria cieląt (buhajki, wolce, jałówki) nie miały statystycznie istotnego wpływu na wyniki odchowu cieląt. Przeprowadzone badania wykazały, że możliwe jest wykorzystanie wybrakowanych krów mlecznych jako mamki odchowujące zakupione cielęta. Dopuściły one do ssania obce cielęta pomimo tego, że nigdy (również w tym czasie) nie karmiły swojego potomstwa.

 

*Raport został opracowany w ramach Projektu i zawiera wyniki realizacji Projektu pt. Optymalizacja produkcji wołowiny w Polsce, zgodnie ze strategią „od widelca do zagrody” współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 (POIG.01.03.01-00-204/09).

 

 

Polski

Partnerzy projektu

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego
w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka